10 باور غلط درباره مهریه که حقوق شما را ضایع میکند
مهریه، یکی از حقوق مالی مهم و شرعی زن در عقد ازدواج است که میتواند نقش حیاتی در تامین مالی و حفظ کرامت وی ایفا کند. با این حال، درک نادرست و باورهای غلط پیرامون مهریه، متاسفانه منجر به تضییع حقوق بسیاری از زنان و حتی مردان در جامعه میشود. آگاهی از این تصورات نادرست نه تنها به استحکام بنیان خانواده کمک میکند بلکه از بروز مشکلات حقوقی و مالی پیچیده نیز جلوگیری به عمل میآورد. در این مقاله به ۱۰ باور غلط رایج درباره مهریه میپردازیم که عدم شناخت آنها میتواند به ضرر شما تمام شود.
1. مهریه عندالاستطاعه یعنی «اگه داشت، میده»
یکی از رایجترین و گمراهکنندهترین باورها درباره مهریه، برداشت نادرست از عبارت “عندالاستطاعه” است. بسیاری گمان میکنند مهریه عندالاستطاعه به این معناست که مرد هر زمان توانایی مالی داشت، آن را میپردازد و در غیر این صورت هیچ تکلیفی ندارد. اما حقیقت حقوقی چیز دیگری است. در مهریه عندالاستطاعه، زوجه (زن) باید توانایی مالی زوج (مرد) را برای پرداخت مهریه به دادگاه ثابت کند. این اثبات میتواند از طریق ارائه سند ملک، حساب بانکی، فیش حقوقی یا هر مدرکی دال بر دارایی مرد باشد. اگر زن نتواند استطاعت مالی مرد را ثابت کند، امکان توقیف اموال و اعمال محدودیتها برای مرد وجود ندارد. این شرایط، فرایند وصول مهریه را برای زن دشوارتر میکند.
2. با طلاق توافقی، مهریه کلاً بخشیده میشود
در بسیاری از موارد، تصور میشود در طلاق توافقی، زن باید از تمام یا بخش عمدهای از مهریه خود بگذرد. این یک باور غلط است. طلاق توافقی به معنای توافق زوجین بر تمام شرایط طلاق از جمله مهریه، نفقه، حضانت فرزندان و… است. زن میتواند در این نوع طلاق، بخشی از مهریه خود را ببخشد، تمام آن را مطالبه کند یا حتی شرایط خاصی برای بخشش مهریه تعیین نماید. هیچ اجباری برای بخشش کامل مهریه در طلاق توافقی وجود ندارد و همه چیز به توافق آزادانه طرفین بستگی دارد.
3. تعیین مهریه بالا، مانع طلاق و تضمینکننده زندگی مشترک است
گرچه مهریه به عنوان پشتوانهای برای زن در نظر گرفته شده، اما تعیین مهریههای بسیار سنگین و نامتعارف، لزوماً تضمینکننده دوام زندگی مشترک نیست. زندگی زناشویی بر پایه محبت، احترام و درک متقابل بنا شده است، نه ترس از پرداخت مهریه. در برخی موارد، مهریههای سنگین میتواند خود عاملی برای افزایش تنشها و چالشهای حقوقی در صورت بروز اختلاف شود، چرا که وصول آن در عمل دشوار است و منجر به فرسایش طرفین در دادگاهها میشود. همچنین، قوانین جدیدتر در مورد سقف مهریه (۱۱۰ سکه) و تقسیط آن، این باور را بیش از پیش بیاعتبار ساخته است.
4. اگر زن ناشزه باشد، مهریه به او تعلق نمیگیرد
ناشزه بودن زن به معنای عدم تمکین او در برابر وظایف زناشویی بدون دلیل موجه است. در حالی که ناشزه بودن میتواند منجر به عدم تعلق نفقه به زن شود، اما تاثیری بر حق مطالبه مهریه ندارد. مهریه به محض وقوع عقد، بر ذمه مرد قرار میگیرد و حق زن است، چه تمکین کند و چه نکند. تنها در صورتی که طلاق از نوع “خلع” باشد و زن در قبال بخشش تمام یا قسمتی از مهریه خود درخواست طلاق دهد، مهریه او میتواند ساقط شود.
5. مرد میتواند زن را مجبور به بخشش مهریه کند
حق مهریه یک حق مالی مستقل برای زن است و هیچ کس، حتی مرد، نمیتواند او را مجبور به بخشش این حق کند. هرگونه بخشش مهریه باید با اراده و رضایت کامل زن و بدون هیچگونه اجبار یا اکراهی صورت گیرد. در صورتی که اثبات شود بخشش مهریه تحت فشار یا تهدید بوده است، آن بخشش باطل تلقی شده و زن میتواند مهریه خود را مجدداً مطالبه کند. این موضوع اهمیت بالای رضایت در بخشش حقوق مالی را نشان میدهد.
6. بعد از فوت زن، مهریه او از بین میرود
مهریه، دین بر ذمه مرد است و با فوت زن از بین نمیرود. در صورت فوت زن، مهریه او مانند سایر اموالش، جزء ترکه محسوب شده و وراث قانونی او (فرزندان، پدر و مادر، همسر و…) میتوانند آن را از مرد مطالبه کنند. این امر نشان میدهد که مهریه یک حق کامل و مستقل است که با فوت دارنده آن از بین نمیرود، بلکه به ورثه او منتقل میشود.
💡 مهریه؛ حق مسلم شما!
✔️ عندالمطالبه، یعنی هر زمان زن بخواهد.
✔️ عندالاستطاعه، نیاز به اثبات توانایی مالی مرد.
✔️ حتی پس از فوت زن، به ورثه میرسد.
✔️ ناشزه بودن، مهریه را ساقط نمیکند!
با درک صحیح از مفاهیم حقوقی، از تضییع حقوق خود جلوگیری کنید.
7. مهریه فقط شامل سکه میشود
در حالی که رایجترین نوع مهریه، سکه طلا است، اما مهریه میتواند هر چیزی باشد که دارای ارزش مالی و شرعی است و قابل تملک باشد. این شامل ملک، زمین، طلا، وجه نقد، لوازم منزل، خودرو و حتی آموزش یک مهارت خاص میشود. مهم این است که مهریه کاملاً معلوم و معین باشد و در سند ازدواج به وضوح ذکر شود. بنابراین، محدود کردن مهریه به سکه، یک تصور غلط است و گزینههای متنوعی برای توافق بر مهریه وجود دارد.
8. مرد با اثبات عدم استطاعت مالی، کاملاً از پرداخت مهریه معاف میشود
این باور که اگر مردی توانایی مالی برای پرداخت مهریه را نداشته باشد، کاملاً از زیر بار آن شانه خالی میکند، نادرست است. در صورت اثبات عدم استطاعت مالی، دادگاه مهریه را تقسیط میکند. این به معنای معافیت نیست، بلکه به معنای پرداخت آن در اقساط بلندمدت و متناسب با درآمد و دارایی مرد است. بدهی مهریه همواره بر ذمه مرد باقی میماند و با بهبود وضعیت مالی او، اقساط ممکن است تعدیل شود. در واقع، حکم اعسار صرفاً نحوه پرداخت را تغییر میدهد، نه اصل بدهی را.
9. در دوران عقد، مهریه به زن تعلق نمیگیرد
به محض جاری شدن صیغه عقد نکاح، مهریه به عنوان دین بر ذمه مرد قرار میگیرد و زن مالک آن میشود. بنابراین، زن حتی در دوران عقد و قبل از شروع زندگی مشترک نیز حق مطالبه مهریه خود را دارد. تنها در یک صورت، نصف مهریه به زن تعلق میگیرد و آن هم زمانی است که عقد فسخ شود یا طلاق قبل از نزدیکی (رابطه زناشویی) رخ دهد. در غیر این صورت، زن حق مطالبه تمام مهریه را دارد، حتی اگر زندگی مشترک را آغاز نکرده باشد.
10. با فوت مرد، مهریه ساقط میشود
همانند فوت زن، فوت مرد نیز موجب ساقط شدن دین مهریه نمیشود. در این حالت، مهریه از اموال به جا مانده از مرد (ترکه) پرداخت میشود. زن به عنوان یکی از بستانکاران متوفی، میتواند مهریه خود را از ماترک شوهرش مطالبه کند، حتی قبل از تقسیم ارث بین ورثه. این موضوع نشاندهنده استحکام و پایداری حق مهریه در نظام حقوقی ایران است و تاکید میکند که این دین حتی پس از فوت مدیون نیز بر عهده اموال او باقی میماند.
جدول مقایسه مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه
نتیجهگیری
مهریه، بخشی از حقوق مدنی و شرعی زنان است که به منظور حمایت از آنان در زندگی مشترک و پس از آن در نظر گرفته شده است. آگاهی دقیق از قوانین و مقررات مربوط به مهریه و ریشهکن کردن باورهای غلط، نه تنها به زنان کمک میکند تا حقوق خود را به درستی شناخته و از آن دفاع کنند، بلکه مردان را نیز با مسئولیتهای حقوقی خود آشنا میسازد. مطالعه و مشورت با متخصصین حقوقی در این زمینه، بهترین راه برای اطمینان از اتخاذ تصمیمات درست و جلوگیری از مشکلات احتمالی است. با دانش حقوقی صحیح، میتوانیم از تضییع حقوق و بروز اختلافات غیرضروری جلوگیری کنیم و به استحکام روابط خانوادگی کمک کنیم.
